In de rubriek Feit of Fabel onderzoeken we een aanname uit het dagelijks leven op het gebied van zorg en gezondheid. Deze keer: kan je lichaam zonder suiker?

Steeds vaker hoor je dat suiker slecht voor je is. Verschillende diëten, waarmee je suiker zo veel mogelijk of helemaal uit je dagelijkse voeding bant, schieten als paddenstoelen uit de grond. Ook mensen die fit en gezond zijn, proberen steeds vaker dit soort diëten. In supermarkten en kantines verschijnen naast de normale yoghurt, appelmoes en chocomel ook varianten met nul procent suiker. Helemaal geen suiker zou het allergezondst zijn. Maar is dat wel zo?

Heb je een vraag over het effect van suiker op je lichaam? Laat het ons weten via redactie@umcutrecht.nl

Wat is suiker?

Suiker is een zoete stof die tot de koolhydraten behoort. Het is een van oorsprong natuurlijke stof die in allerlei voedingsstoffen voorkomt, zoals fruit, groente en melk. Je kunt suiker ook uit suikerbiet en suikerriet halen, dan heet het kristalsuiker, rietsuiker of tafelsuiker. Mensen zijn gek op de zoete smaak van suiker. Voedsel- en drankfabrikanten maken daar graag gebruik van door suiker toe te voegen aan hun producten. Behalve als smaakmaker heeft suiker nog meer functies. Zo wordt het ook vaak gebruikt als conserveermiddel (bijvoorbeeld in jam), structuurmiddel (in koekjes) en kleurmiddel (gekarameliseerde suiker).

Internist-endocrinoloog Harold de Valk behandelt mensen met diabetes type 1 en 2. Voeding, waaronder suiker, speelt daarbij een belangrijke rol. “Suiker wordt door veel patiënten gezien als iets dat alleen maar slecht is. Maar dat is helemaal niet zo. Je lichaam zet de stoffen in suiker, glucose en fructose, op verschillende manieren om in energie. De fructose gaat naar je lever en wordt daar omgezet in brandstof. Glucose wordt opgenomen in je bloed. Het hormoon insuline zorgt ervoor dat de glucose in je weefsels terecht komt, ook als energie voor je lichaam. Die energie heeft je lichaam nodig om goed te kunnen functioneren. Het is een soort brandstof. Die gaat bijvoorbeeld naar je spieren, zodat jij kunt sporten en bewegen. Als je brandstof op is, vraagt je lichaam er ook om. Een mooi voorbeeld is de hongerklop die wielrenners krijgen tijdens een lange tocht als de Tour de France. Eigenlijk is dat gewoon een hypo, een soort instortmoment door een te lage bloedsuiker.”
 

Belangrijke brandstof

“Van alle organen hebben je hersenen die brandstof het meeste nodig”, vertelt Harold. “Suiker zorgt er voor dat je goed kunt nadenken en bijvoorbeeld een moeilijke test kunt doen. Niet minder belangrijk is dat je hersenen die brandstof nodig hebben om je basisfuncties aan te sturen: adem halen, je hart laten kloppen en je darmen laten werken.“ Suiker is dus een belangrijke brandstof.

Kun je die brandstof wel missen? Harold: “Als je geen suiker eet, krijgt je lichaam die brandstof niet binnen, terwijl je het eigenlijk niet kan missen. Maar je hersenen zijn een slim orgaan. Die zullen er alles aan doen om toch ergens energie uit te halen, als een soort overlevingsinstinct. Je merkt dan bijvoorbeeld dat je nadenken moeilijker vindt of spierkracht verliest. Je hersenen stelen dan ergens anders brandstof vandaan om de belangrijke dingen, de basisfuncties, te onderhouden. Als je geen brandstof in de vorm van suiker binnen krijgt, gaat je lichaam andere stoffen omzetten. Een van die stoffen is vet.”
 

Afvallen

Dat is handig als je wil afvallen. Je moet er dan voor zorgen dat je net iets te weinig suiker binnenkrijgt, zodat je lichaam vet gaat afbreken: dan val je af. Maar hélemaal geen brandstof hebben, heeft vooral nadelige gevolgen voor je lichaam. Je gaat dan brandstof halen uit andere belangrijke dingen, zoals eiwitten of je spieren. Je hersenen redden zichzelf dan als het ware door de rest van je lichaam af te breken.”

Minder suiker eten of zelfs een dag geen suiker eten kan geen kwaad. Het kan helpen bij afvallen. Maar structureel geen suiker eten betekent dat je lichaam geen brandstof krijgt en andere belangrijke stoffen gaat afbreken. Je hebt suiker dus nodig om je lichaam te onderhouden, om na te denken en te kunnen bewegen.

De stelling ‘je lichaam kan niet zonder suiker’ is dus een..

Te veel suiker

Suiker is dus niet per definitie slecht voor je lichaam. Je hebt het zelfs nodig om goed te kunnen functioneren. Maar, licht Harold toe, te veel suiker is wél slecht voor je lichaam. "Te veel suiker betekent dat je meer binnenkrijgt dan je verbrandt. Al het overtollige suiker dat niet wordt verbrand of kan worden opgeslagen als reserve, wordt door je lichaam opgeslagen als vet. Voor een keertje is dat geen probleem, maar als dit structureel gebeurt, leidt het tot overgewicht en een verhoogd risico op diabetes type 2. Daarnaast kan te veel suiker zorgen voor tandbederf, darmproblemen en vermoeidheid." Het is dus wel verstandig om op te letten hoeveel suiker je dagelijks eet.
 

Laat het ons weten als je vragen, opmerkingen of reacties voor de redactie hebt.

Reageer op dit artikel

Dit is een verplicht veld Dit is geen juist e-mailadres Dit is een verplicht veld Dit is een verplicht veld
  • Geplaatst door Jeanne op 2-9-2019
    Sinds ongeveer een maand ben ik een dieet aan het volgen waar geen suiker aan te pas komt. Tenminste ik mag 1 vrucht per dag eten. Ik wil 6 kilo afvallen en dat lukt ook, maar sinds 3 dagen geleden begin ik me oververmoeid te voelen. Mijn benen willen niet meer en ik moet steeds plat gaat liggen omdat ik anders flauw val. Overdag kan ik werkelijk niets meer. Ik moet toegeven dat ik 83 jaar ben en 3 hartinfarcten achter de rug heb. Ik lijd aan Een erfelijke teveel aan cholesterol. Verder geniet ik nog heel veel in mijn leven. Komen mijn klachten door te weinig suiker?
    • Geplaatst door Driesje op 1-9-2019
      In alles wat we eten zit altijd wat suiker. Het is echt onzin dat we extra suiker of granen nodig hebben. De hersenen functioneren véél beter op ketonen dan op suiker, zoals iedereen weet die een tijdje het ketodieet volgt. Je wordt helderder, het geheugen en de concentratie worden beter. Als je in ketose bent breek je ook geen spieren af, want het lichaam heeft altijd voldoende brandstof (ketonen uit vet) voorhanden. In de VS hebben ze aangetoond dat ons suikerrijke voedsel chronische ontsteking in o.a. de hersenen veroorzaakt. Terwijl een tsunami van Alzheimer op ons af komt, blijven diëtisten vasthouden aan suiker en koolhydraten. Door het verspreiden van FUD over het ketodieet onthoudt men velen van een gezond en prettig leven.
      • Geplaatst door Hilde op 6-8-2019
        Gelieve, mensen niet aan te zetten, om suiker te eten. Suiker zit al in onze voeding. Al de verborgen suikers die de voedingsindustrie gebruikt om mensen aan te zetten meer te eten, om voedsel gemakkelijker de bewaren enz... Gewoon gevarieerd en onbewerkt voedsel gebruiken en je haalt genoeg suikers binnen Jullie artikel brengt mensen op het verkeerde pad. Suiker hebben we nodig maar je hoeft geen suiker te eten. Er zit al genoeg suiker in alles wat we eten.
        • Geplaatst door Bastiaan op 14-7-2019
          Sorry om het te moeten zeggen maar dit is een onzin verhaal. Als mensen het over suiker in hun diet hebben hebben ze het over toegevoegde, geconcentreerde suikers. Natuurlijk kan je lichaam niet zonder glucose dat weet een kind dat opgelet heft bij de biologie les. 100 jaar geleden aten we slechts enkele kilos suiker, tegenwoordig gaan we richting de 300. Dit sort artikelen ziujn misschien wetenschappelijk correct maar brengen mensen ernstig in verwarring. Nu zijn er weer mensen die denken dat je koekjes of vla nodig hebt omdat je anders doodgaat.

          Lees meer verhalen

          Ontdek en verdiep je in onze onderwerpen