Vorige

Dieetbehandeling bij diabetes

Goede voeding is een belangrijk onderdeel van de behandeling van diabetes. Diabetes vergroot de kans op hart- en vaatziekten. Daarom wordt er extra gelet op uw cholesterol, bloeddruk en gewicht. Als u gezond eet, kunt u uw cholesterol, bloeddruk en gewicht goed houden of verlagen.

goede voeding bij diabetes

Dieetbehandeling bij diabetes is een gezonde voeding, met extra aandacht voor koolhydraten. Goede voeding voor volwassenen met diabetes is per dag:

  • 4-7 sneetjes (volkoren)brood
  • 2-5 kleine aardappelen (100-250 g) of andere zetmeelbron, bijvoorbeeld zilvervliesrijst, volkorenpasta, peulvruchten of couscous  
  • 150-200 gram groente, dis is 3-4 opscheplepels  
  • 2 stuks fruit (200 g)  
  • 450-650 magere melkproducten en 1- 1 ½ plak (minder vette) kaas, dit is 20-30 gram  
  • 100-125 gram magere vlees(waren), kip, vis ei of vleesvervanger (vis: 2x per week, waarvan 1x per week vette vis)  
  • 35-50 gram (dieet)halvarine, vloeibare margarine of olie   
  • 1½ -2 liter drinkvocht (inclusief melkproducten) 

Hoeveel hebt u nodig?

Hoeveel eten u nodig hebt, is afhankelijk van uw leeftijd, of u een man of een vrouw bent en uw activiteiten. U kunt dit voor uzelf bekijken in de schijf van vijf van het Voedingscentrum.

wat zijn koolhydraten

Koolhydraten is de verzamelnaam voor zetmeel, melksuiker (lactose), vruchtensuiker (fructose), suiker (sacharose) en druivensuiker (glucose). Koolhydraten leveren het lichaam energie. Alle koolhydraten worden omgezet in glucose, en komen als bloedglucose in het bloed.

  • Zetmeel zit vooral in melige producten zoals brood, aardappelen, rijst, pasta, meel en peulvruchten  
  • Suikers zitten onder meer in suiker, honing, snoep, frisdrank, gebak en koek   
  • Vruchtensuiker (fructose) zit vooral in fruit  
  • Melksuiker (lactose) zit in melk 

Moet u koolhydraten beperken?

Koolhydraten zijn een belangrijke brandstof. Ze leveren uw lichaam energie. In een goede voeding leveren koolhydraten minstens de helft van de hoeveelheid energie die u dagelijks nodig hebt. Alle koolhydraten worden bij de vertering afgebroken tot glucose. Dit meet u als glucose in uw bloed. Als u diabetes hebt, worden de hoeveelheid koolhydraten die u eet en uw medicijnen afgestemd op uw wat u nodig hebt. U hoeft niet minder of helemaal geen koolhydraten meer te eten, maar er is wel verschil in snelheid tussen de verschillende koolhydraatbronnen.

Snelle en langzame koolhydraten

Er zijn koolhydraten die snel worden opgenomen in het bloed en koolhydraten die langzamer worden opgenomen. Dit noemen we snelle en langzame koolhydraten.

Glucose wordt snel opgenomen en helpt daarom het snelst als uw bloedglucosewaarde (te) laag is. Puur glucose zit in druivensuikertabletten, maar ook in frisdranken en limonadesiroop. De afbraak van zetmeel kost iets meer tijd. De koolhydraten die het traagste worden opgenomen zijn koolhydraten die u tegelijk eet met vezels, vetten en eiwitten. Bruinbrood verteert langzamer dan witbrood. En chocolade geeft (door het vet in de chocolade) een langzamere glucosestijging dan zuurtjes.

Wilt u een snelle glucosestijging voorkomen? Gebruik dan geen pure suikers, zoals suiker in koffie, thee en frisdranken. Suikers die verwerkt zijn in een voedingsmiddel dat ook eiwitten, vetten of vezels bevat, geven een minder snelle glucosestijging. Een schaaltje vruchtenyoghurt past daarom goed in uw diabetesdieet.

Hoeveel koolhydraten mag u eten?

De diëtist bespreekt met u een goede hoeveelheid koolhydraten per maaltijd. Die verdeling van koolhydraten over de dag kunt u als basis aanhouden.

wat is een hyper?

Een hyperglykemie of hyper betekent dat u te veel glucose in uw bloed hebt (meer dan 10 mmol/liter). De oorzaak is meestal: 

  • te veel (koolhydraten) eten
  • minder beweging dan normaal
  • te weinig medicijnen (insuline)
  • stress, koorts
of infecties

Ga na of dit voor u geldt. Bespreek met uw arts, diabetesverpleegkundige of diëtist hoe u dit voortaan kunt voorkomen. 

Wat doet u bij een hyper?

  • het is belangrijk dat u veel drinkt (2 liter), omdat het lichaam extra vocht verliest
  • meet uw bloedglucosewaarde na 2 uur weer
  • bel uw arts als u twijfelt wat u moet doen 


Is uw bloedglucosewaarde tussen 10 en 15 mmol/liter:

  • houd uw dieet nauwkeurig aan
  • ga bewegen (wandelen of fietsen)
  • spuit eventueel extra insuline volgens afspraak met uw arts of diabetesverpleegkundige

Is uw bloedglucosewaarde hoger dan 15 mmol/liter:

  • spuit extra insuline volgens afspraak met uw arts of diabetesverpleegkundige
  • bewegen is niet verstandig en niet zinvol

Is uw bloedglucosewaarde hoger dan 20 mmol/liter:

  • dit moet snel gecorrigeerd worden: volg hiervoor de instructies van uw arts

wat is een hypo?

Een hypoglykemie of hypo betekent dat u te weinig glucose in uw bloed hebt (minder dan 4 mmol/liter). De oorzaak van een hypo is meestal: 

  • te weinig koolhydraten eten
  • meer beweging dan normaal
  • te veel medicijnen (insuline)
  • alcoholgebruik

Probeer te achterhalen waardoor u een hypo hebt gekregen. Dit kan helpen om het een volgende keer te voorkomen. Hebt u vaker hypo’s, bespreek dit dan met uw arts, diabetesverpleegkundige of diëtist.

Wat doet u bij een hypo?

Controleer of u écht een hypo hebt. Hebt u een hypo, neem dan 20 gram snelle koolhydraten. Dit zijn bijvoorbeeld:

  • 6-7 dextro-tabletten of
  • 1 glas (200 ml) gewone frisdrank of
  • 1 glas limonade (met 2 eetlepels siroop)

Meet uw bloedglucose na 20 minuten nog een keer. Is uw glucosewaarde nog steeds te laag? Neem dan nogmaals 20 gram snelle koolhydraten.

Na de snelle koolhydraten hebt u nog iets nodig om de glucosewaarde weer goed te houden. Kies dan voor langzamere koolhydraten, zoals een snee brood. Staat er binnen een uur na de hypo een maaltijd gepland? Dan is extra eten meestal niet nodig.

hoe werkt insuline

Glucose heeft insuline nodig om vanuit het bloed de cellen in te gaan. Insuline opent de poort naar de cel om glucose binnen te laten. Als u diabetes mellitus hebt, maakt u te weinig of geen insuline of de insuline werkt minder goed. Glucose kan de cel dan niet in en blijft in uw bloed. Zo krijgt u een te hoge bloedglucosewaarde.

Hoe stemt u uw dieet en medicijnen op elkaar af?

Gebruikt u mix-insuline of tabletten?
Verdeel dan de koolhydraten over de dag. Zorg ervoor dat de hoeveelheid koolhydraten die u eet ongeveer gelijk is aan die van uw dieetadvies. Probeer per maaltijd te variëren met deze hoeveelheid koolhydraten.

Gebruikt u kortwerkende insuline bij de maaltijden?
Dan kunt u de hoeveelheid insuline aanpassen aan de hoeveelheid koolhydraten in uw maaltijd. De hoeveelheid koolhydraten mag dan per maaltijd meer verschillen. Uw diëtist leert u hoe u de insulinedosering kunt aanpassen aan uw maaltijd.

mag u alcohol drinken bij diabetes

U mag best wat alcohol drinken als u diabetes hebt. Maar: alcohol kan uw bloedglucosewaarde sterk en onvoorspelbaar ontregelen. U kunt dit risico verkleinen door er iets bij te eten en vaker uw bloedsuiker te meten.

De glucosewaarde daalt enkele uren na het drinken van alcohol. Meet daarom extra voordat u naar bed gaat en neem iets te eten met koolhydraten, bijvoorbeeld een snee brood. 

Bespreek met uw arts of u alcohol mag drinken bij uw medicijnen.

welk effect heeft ziekte op uw bloedglucose?

Door koorts, infectie of ziekte stijgt uw bloedglucose. Er is dan meer insuline nodig. Ook als u weinig of niets eet!

Let bij ziekte extra op uw bloedglucosewaarde. Zorg dat u voldoende drinkt.
 

Hebt u weinig trek? Vervang dan brood en aardappelen door lichtere maaltijden met koolhydraten, zoals beschuit, crackers, vla, pap en soep.

Raadpleeg een arts bij braken of als u langere tijd last hebt van diarree of koorts.

goed gewicht

Een goed gewicht is belangrijk bij diabetes omdat insuline minder goed werkt als u (te) zwaar bent.

Vooral als u veel vet in en rondom uw buik hebt, worden de cellen minder gevoelig voor insuline. Als uw gewicht goed is, houd dit dan zo. Bent u te zwaar, probeer dan af te vallen. Enkele kilo’s afvallen kan uw bloedglucosewaarden al verbeteren.

  • Bespreek met uw diëtist welk gewicht goed voor u is en hoe u uw eetpatroon kunt aanpassen om af te vallen.
  • Bespreek met uw arts of uw medicijnen aangepast moeten worden als u wilt afvallen.

 

sporten en bewegen

Sporten is gezond, juist als u diabetes hebt. Bewegen verlaagt uw glucosewaarde. Maar ook uw gewicht, cholesterolgehalte en de bloeddruk verlagen door meer beweging. Beweeg daarom minstens 30 minuten per dag. Als u meer gaat bewegen hebt u misschien extra koolhydraten nodig of u moet minder medicijnen (bijvoorbeeld insuline) gebruiken. Overleg hierover met uw arts, diabetesverpleegkundige of diëtist.

Als u wilt afvallen, dan moet u 60 minuten per dag bewegen. U mag dit verdelen over twee of drie momenten per dag. Zet uw lichaam wel goed aan het werk. Uw hart klopt dan sneller en u gaat sneller ademen. Bijvoorbeeld als u stevig wandelt of fietst.

Bent u nu niet actief of kunt u moeilijk lopen? Vraag dan advies aan een fysiotherapeut of trainer en bouw rustig op.

Misschien bent u niet zo’n liefhebber van sporten. Dan zijn er veel manieren om in beweging te zijn. Kies een vorm die u leuk vindt. Zo houdt u het gemakkelijker vol. Kent u iemand die ook meer wil bewegen? Spreek dan af om samen te gaan. Of zoek een beweegmaatje via een site als:

Meer informatie en tips over meer bewegen staat op:

Polikliniek

Ziektebeeld

Contact

Hebt u vragen over uw dieetadvies? Neem dan contact op met het secretariaat diëtetiek. Het secretariaat is bereikbaar op maandag van 09.00 - 12.00 uur en dinsdag t/m vrijdag van 09.00 - 12.00 uur en van 13.00 - 16.00 uur.