Beter begrijpen hoe medicijnen onze hersenen bereiken
Onderzoekers van UMC Utrecht en Amsterdam UMC hebben een nieuw model ontwikkeld waarmee ze de bloed-hersenbarrière kunnen nabootsen. Deze barrière beschermt onze hersenen tegen schadelijke stoffen en bacteriën, maar houdt ook veel medicijnen tegen. Met het nieuwe model kunnen onderzoekers beter bestuderen hoe medicijnen de hersenen bereiken. Dat draagt bij aan de ontwikkeling van nieuwe behandelingen voor hersenaandoeningen.
Voor een behandeling is allereerst een werkzaam medicijn nodig. Maar dat medicijn moet ook op de juiste plek in het lichaam terechtkomen. Juist bij hersenaandoeningen is dat een groot probleem. De bloed-hersenbarrière beschermt onze hersenen tegen schadelijke stoffen en bacteriën, maar houdt tegelijkertijd ook veel medicijnen tegen.
Onderzoeken hoe medicijnen deze barrière toch kunnen passeren, is ook ingewikkeld. Het afnemen van hersenweefsel om een medicijn te testen kan onomkeerbare schade aan de hersenen veroorzaken. Ook diermodellen bieden maar gedeeltelijk uitkomst, omdat de hersenen en bloedvaten van dieren verschillen van die van mensen.
Twee modellen met elkaar verbinden
Daarom startten Elly Hol, vicedecaan onderzoek bij het UMC Utrecht, en Elga de Vries van het Amsterdam UMC het CONNECT-onderzoek. Binnen dit project ontwikkelden zij een model dat de menselijke bloed-hersenbarrière in het lab nabootst. Hiervoor lieten de onderzoekers menselijke stamcellen uitgroeien tot mini-hersenen, die ze vervolgens verbonden met een hersenbloedvat.
Met dit model kunnen onderzoekers bestuderen welke stoffen de bloed-hersenbarrière kunnen passeren en welk effect medicijnen vervolgens hebben op het hersenweefsel. Dat kan op termijn helpen bij het ontwikkelen en testen van behandelingen voor hersenaandoeningen zoals de ziekte van Alzheimer en Parkinson.
De volgende stap
Het CONNECT-onderzoek is nu afgerond, maar de onderzoekers willen het model de komende verder verbeteren. Zo onderzoeken ze of ze het model kunnen ontwikkelen met stamcellen van individuele patiënten. “Hierdoor kunnen we in de toekomst beter begrijpen hoe verschillende patiënten op een medicijn reageren”, vertelt Elly. Zo kan het model bijdragen aan behandelingen die beter aansluiten bij de individuele patiënt.
Over dit onderzoek
Het CONNECT-onderzoek wordt geleid door Elly Hol van UMC Utrecht en Elga de Vries van Amsterdam UMC. Het onderzoek is gefinancierd door de Hersenstichting, Stichting Proefdiervrij, NWO, Health~Holland en de Samenwerkende GezondheidsFondsen (SGF).