Comenius onderwijsinnovatieproject: Open Mind
In een tijd van toenemende polarisatie raken ook op de universiteit gesprekken oververhit of worden onderwerpen zelfs gemeden. Terwijl juist de universiteit een plek zou moeten zijn waar uitwisseling van diverse, uiteenlopende perspectieven leidt tot nieuwe ideeën, inzichten en denkwijzen. In de onderwijsvisie van de UU en het UMCU worden de ontwikkeling van de kennis, vaardigheden en attitudes voor dialoogvoering en het uitwisselen van perspectieven dan ook meermaals benoemd. Momenteel is het onderwijs hierin echter nog beperkt.
In dit driejarige (2023-2026) universiteitsbrede onderwijsinnovatieproject zijn daarom creatieve leeractiviteiten ontwikkeld om deze kennis, vaardigheden en houdingen te onderwijzen en oefenen. Hierbij waren studenten en docenten van verschillende faculteiten betrokken, en externe creatieve partijen. De activiteiten zijn in pilots getest in verschillende opleidingen.
Met de ontwikkelde games en kunst word je bewust van je eigen perspectief en aannames, leer je andere perspectieven te onderzoeken, actief te luisteren, dialoog te voeren en om te gaan met ongemak.
Uitgangspunten bij deze leeractiviteiten zijn:
- Het laagdrempelig kunnen oefenen van dialoogvaardigheden met ‘koudere’ onderwerpen
- Creatieve werkvormen waarmee subtiele en meer emotionele aspecten makkelijker boven komen dan bij meer conventionele werkvormen
- Tranformatieve leerervaringen, waarbij niet alleen kennis en vaardigheden worden aangeleerd, maar ook een referentiekaders worden onderzocht en (waar nodig) aangepast.
In de laatste fase van het project wordt gezorgd voor disseminatie van de ontwikkelde werkvormen, o.a. middels een moderatoren training. Hiernaast wordt de (leer)opbrengst van de ontwikkelde werkvormen onderzocht.
Onderwijs werkvormen
Als onderdeel van het Comenius onderwijsinnovatieproject ‘Open Mind’ zijn drie werkvormen en een kunstwerk ontwikkeld waarmee dialoogvoering en uitwisseling van perspectieven in het onderwijs worden gestimuleerd:
- Open Mind game: een digitale game om perspectiefwisseling te stimuleren
- Playing Perspectives: een game design opdracht over perspectief wisselen
- Het Vlak: een creatieve dialoogvorm om dialoogvoering te ervaren en oefenen en complexe onderwerpen bespreekbaar te maken.
- The art of being a university: een dialoogserie over de rol van de universiteit in de maatschappij. Kunstenaar Mart Veldhuis maakt op basis van deze gesprekken een kunstwerk, dat in het voorjaar van 2026 startpunt zal zijn van vervolggesprekken.
Lesmateriaal en training
De materialen en docenthandleidingen voor Open Mind game en Playing Perspectives zijn verkrijgbaar via de Teaching & Learning Collection van het Centre for Academic Teaching.
Voor het Vlak is naast een algemene docentenhandleiding ook een moderatorentraining ontwikkeld. De training is toegankelijk voor alle onderwijsprofessionals en docenten van de Universiteit Utrecht die willen leren hoe ze deze dialoogvorm modereren en zo hun studenten kunnen laten oefenen met het voeren van gesprekken rondom complexe onderwerpen. Het Vlak kan ook begeleid worden door een andere, getrainde moderator (niet de docent zelf), mits beschikbaar.
Neem voor meer informatie over inzet van Het Vlak en de eerstvolgende training contact op met Robin Bos r.c.bos-8@umcutrecht.nl.
Het projectteam
Het projectteam bestaat uit Leoniek Wijngaards-de Meij, Gönül Dilaver, Sigrid Merx, Robin Bos, Hiljanne van der Meer, Remco Veltkamp, Jasper van Vught en Gemma Corbalan Perez.
Contact
Als je vragen hebt over dit project, neem dan contact op met Robin Bos r.c.bos-8@umcutrecht.nl