Verpleegkundig onderzoek is onmisbaar voor passende zorg
Deelnemers LMNR 4 brengt bestuurders en verpleegkundig onderzoekers samen aan tafel
Verpleegkundig onderzoek verdient een stevige plek in de zorg van de toekomst. Vanuit die overtuiging organiseerden de deelnemers van het programma Leadership & Mentoring in Nursing Research (LMNR 4) een diner pensant voor bestuurders, directeuren en verpleegkundig onderzoekers. Doel van de avond: met elkaar verkennen wat nodig is om verpleegkundig onderzoek meer impact te laten hebben op praktijk, beleid en passende zorg.
Dat het gesprek direct de diepte inging, bleek uit de keynote van Sjaak Wijma, voorzitter van de kerncommissie van het Kaderprogramma Passende Zorg van ZonMw. Hij benadrukte dat passende zorg niet draait om minder zorg, maar om meer waarde: “Passende zorg gaat niet over minder zorg, maar over zorg met meer waarde.”
Op een warme zomeravond in Zeist gingen de deelnemers van LMNR 4 – allemaal gepromoveerde verpleegkundig onderzoekers – in gesprek met bestuurders en directeuren uit ziekenhuizen, wijkverpleging, verpleeghuiszorg en het hoger onderwijs over de rol van verpleegkundig onderzoek in passende zorg. Verdeeld over drie tafels ontstonden open en inhoudelijke gesprekken, waarin verschillende perspectieven uit praktijk, onderzoek, onderwijs en bestuur samenkwamen. Het diner maakte deel uit van het LMNR-programma en werd volledig voorbereid en georganiseerd door de deelnemers van LMNR 4.
Waarom dit diner juist nu?
Het idee voor het diner ontstond vanuit de overtuiging dat verpleegkundig onderzoek alleen duurzaam impact kan maken wanneer bestuurders en verpleegkundig onderzoekers elkaar goed kennen en samen optrekken. Bestuurders spelen een sleutelrol in het creëren van de juiste randvoorwaarden, zoals een onderzoeksinfrastructuur, financiering, loopbaanpaden en ruimte voor verpleegkundigen om onderzoek te combineren met patiëntenzorg.
Zoals tijdens de opening werd benadrukt, heeft verpleegkundig onderzoek pas echt impact wanneer kennis uit onderzoek daadwerkelijk zijn weg vindt naar de praktijk. Daarvoor is niet alleen wetenschappelijke kwaliteit nodig, maar ook bestuurlijke steun en een organisatie die ruimte biedt aan verpleegkundig leiderschap.
Die gezamenlijke ambitie – betere, toekomstbestendige zorg door sterk verpleegkundig leiderschap en sterk verpleegkundig onderzoek – vormde de rode draad van de avond. Uiteindelijk draait dat om betere zorg voor patiënten en cliënten: zorg die niet alleen bewezen effectief is, maar ook aansluit bij wat voor hen belangrijk is.
Passende zorg vraagt om een ander gesprek
Na het voorgerecht nam Sjaak Wijma de aanwezigen mee in zijn visie op passende zorg. Daarbij maakte hij duidelijk dat passende zorg meer vraagt dan alleen kijken naar effectiviteit of richtlijnen. Volgens hem gaat het om de vraag welke zorg waarde toevoegt voor patiënten, in hun eigen context en leefwereld.
Hij benadrukte dat kwaliteit van zorg niet langer uitsluitend een professionele norm is: “Kwaliteit is geen professioneel begrip meer, maar een maatschappelijk begrip. Dat vraagt om gesprek.”
Volgens Wijma vervullen verpleegkundigen daarin een cruciale rol. “Als er iemand is die de context van de patiënt echt kent, dan zijn het verpleegkundigen.” Zijn oproep aan de aanwezigen was om het gesprek over passende zorg niet abstract te voeren, maar juist vanuit de dagelijkse praktijk van patiënten, cliënten en zorgprofessionals.
Wat is passende zorg volgens Sjaak Wijma?
Passende zorg wordt vaak geassocieerd met minder zorg of kostenbesparing. Volgens Sjaak Wijma draait het juist om het creëren van meer waarde voor patiënten en de samenleving.
- Van professionele kwaliteit naar maatschappelijke waarde
Kwaliteit van zorg wordt niet alleen bepaald door professionals. Ook patiënten en de samenleving bepalen wat goede zorg is. - Geen product, maar een manier van organiseren
Een behandeling is niet automatisch passend of niet-passend. De context van de patiënt bepaalt mede welke zorg passend is. - Verpleegkundigen brengen de context in beeld
Verpleegkundigen staan dicht bij patiënten en cliënten en hebben daardoor een unieke positie om passende zorg vorm te geven. - Nieuwe kennis is nodig
Passende zorg vraagt om kennis over context, waarde, organisatie van zorg en gezamenlijke besluitvorming – niet alleen om klassieke effectiviteitsstudies. - Passende zorg begint met dialoog
Passende zorg ontstaat in samenwerking tussen patiënten, professionals, bestuurders en zorgverzekeraars.
Drie tafels, verschillende perspectieven
Na het hoofdgerecht gingen de deelnemers van LMNR 4 in drie gemengde tafels in gesprek. Juist de diversiteit – van academische werkplaatsen tot praktijkorganisaties, onderwijs, en van noord tot zuid Nederland – maakte de gesprekken rijk en gelaagd. Er werd serieus gesproken, kritisch gereflecteerd, maar ook gelachen. De ongedwongen sfeer maakte dat bestuurders en verpleegkundig onderzoekers elkaar echt vonden.
In de gesprekken kwam steeds opnieuw terug hoe belangrijk het is om de context van de patiënt nadrukkelijker mee te nemen in keuzes over zorg. Ook werd gesproken over de manier waarop we naar effectiviteit kijken en over de positie van verpleegkundigen daarin.
Een belangrijke conclusie was dat passende zorg niet alleen vraagt om klassieke effectiviteitsstudies, maar ook om andere vormen van onderzoek. Verpleegkundigen beschikken over unieke kennis van de dagelijkse praktijk, de leefwereld van patiënten en de factoren die bepalen of zorg wel of niet werkt. Juist daarom is zijn implementatieonderzoek, kwalitatief onderzoek en onderzoek naar context, patiëntwaarde en organisatie van zorg onmisbaar.
Zoals een van de deelnemers het samenvatte: “We moeten een nieuwe definitie maken van effectiviteit – een ‘effectiviteit 2.0’ waarin context en impact voor de patiënt centraal staan.”
Daarnaast werd het belang van rolmodellen en organisatiekracht benoemd. De deelnemers benadrukten dat de beroepsgroep zich beter moet organiseren en haar stem nadrukkelijker moet laten horen.
Ook kwam nadrukkelijk naar voren dat een sterke infrastructuur voor verpleegkundig onderzoek essentieel is. Dat vraagt om tijd voor verpleegkundigen om onderzoek te doen naast de directe zorgverlening, structurele financiering en duidelijke loopbaanpaden. Bovendien is er behoefte aan meer mogelijkheden voor verpleegkundigen om zich na een promotie verder te ontwikkelen, onderzoekslijnen op te bouwen en door te groeien naar een positie als lector of hoogleraar.
Wat nemen we mee?
Aan het einde van de avond werden de belangrijkste inzichten teruggekoppeld aan Sjaak Wijma. De opbrengst van de avond werd samengevat in drie kernpunten: de context van de patiënt moet leidend zijn, effectiviteit vraagt om een bredere definitie en verpleegkundigen moeten nadrukkelijker in positie worden gebracht om passende zorg vorm te geven.
Wijma herkende deze lijn en reageerde: “Neem afscheid van de oude definitie van effectiviteit. Maak een nieuwe definitie waarin deze complexiteit een plek krijgt.”
Daarnaast klonk een duidelijke oproep richting bestuurders: investeer in een stevige infrastructuur voor verpleegkundig onderzoek. Dat betekent ruimte en tijd voor onderzoek, financiële ondersteuning en het creëren van duidelijke carrièrepaden – van promotie tot hoogleraarschap.
De aanwezigen vonden elkaar in de overtuiging dat verpleegkundig onderzoek een onmisbare bijdrage levert aan passende zorg en dat daarvoor blijvende investeringen nodig zijn. Tijdens de avond ontstonden verschillende ideeën en concrete vervolgafspraken om deze samenwerking verder te versterken.
Samen verder bouwen
Het diner pensant liet zien hoe belangrijk de samenwerking tussen bestuurders en verpleegkundig onderzoekers is om verpleegkundig onderzoek meer impact te laten hebben op praktijk, beleid en passende zorg.
De belangrijkste conclusie van de avond was dat verpleegkundig onderzoek onmisbaar is voor Passende Zorg. Daarvoor is een structurele investering nodig in onderzoeksinfrastructuur, loopbaanpaden, leiderschap. En er is ruimte nodig voor verpleegkundigen om onderzoek en praktijk met elkaar te verbinden.
Wil jij ook werken aan je leiderschap en onderzoeksimpact?
Kijk op de LMNR-pagina voor meer informatie. Aanmelden voor LMNR 5 kan tot en met 17 september 2026. Lees meer over het programma en de aanmeldprocedure op de website van LMNR.
juli 2026