EVAR-operatie

Een Aneurysma Aortae Abdominalis (AAA) is een verwijding van de buikslagader. Een AAA wordt veroorzaakt door slagaderverkalking (atherosclerose) en door een verandering in de bindweefsels van de vaatwand. Met slagaderverkalking wordt het verouderingsproces van de slagaders bedoeld. De slagaders verliezen hun elasticiteit, de wand wordt stug en verdikt en er ontstaan zwakke plekken in de vaatwand. Hierdoor kan een aneurysma ontstaan.

Op de plaats van de verwijding (het aneurysma) is de vaatwand uitgerekt en dunner geworden. In deze zwakke plek van de vaatwand kan een scheur ontstaan met als gevolg een levensbedreigende bloeding. Hoe groter het aneurysma, des te groter het risico van een scheur (ruptuur).

Een aneurysma van de aorta abdominalis (AAA) geeft in principe geen klachten. Een enkele keer veroorzaakt het aneurysma van de aorta abdominalis vage rugklachten en pijn in de buik. Dit kan betekenen dat het aneurysma dreigt te scheuren.

Het verouderingsproces van slagaders komt vrijwel bij iedereen al na het twintigste levensjaar op gang. De snelheid van het verouderingsproces hangt af van de veroudering van het lichaam en de aanwezigheid van risicofactoren. Een risicofactor is een factor die de kans groter maakt dat iemand een bepaalde ziekte zal krijgen. Of dat (bij iemand die de ziekte al heeft) die ziekte verergert.

De volgende risicofactoren spelen een rol bij het proces van slagader­verkalking:

• Roken
• Verhoogde bloeddruk (hypertensie)
• Suikerziekte (diabetes mellitus)
• Overgewicht en te weinig bewegen
• Te hoog cholesterolgehalte
• Hart- en vaatziekten in de familie

Ook na de operatie is het van belang om rekening te houden met deze risicofactoren. Bovengenoemde risicofactoren kunnen het proces van slagaderverkalking versnellen. De behandeling van deze risicofactoren vertraagt het proces van slagaderverkalking.

Ga samen met u behandelaar of huisarts na in hoeverre de aanwezige risicofactoren nog behandeld moeten worden.

Onderzoek

Naar aanleiding van uw klachten besluit de vaatchirurg één of meerdere van de volgende diagnostische onderzoeken te laten verrichten. Het kan gaan om een echo, een CT-scan of een MR-onderzoek. Bij het maken van de afspraak krijgt u aanvullende informatie over het onderzoek mee.

Behandelmogelijkheden

De arts zal bij u via de liesslagader een broekprothese in het aneurysma plaatsen. Een broekprothese is een buis die zich splitst in 2 poten. Er bestaan twee methoden om een aneurysma operatie te verrichten: de klassieke “open ”operatie en de EVAR procedure. EVAR staat voor Endo Vasculaire Aorta Reparatie. Bij u blijkt een EVAR mogelijk. Samen met u zal de vaatchirurg bespreken of deze methode voor u ook het meest gewenst/geschikt is.

Reden voor een operatie

De kans op scheuren van het aneurysma neemt toe met de grootte van het aneurysma. Bij een aneurysma met een diameter groter dan 5 centimeter bij vrouwen of groter dan 5,5 cm bij mannen wordt een operatie overwogen.

Het advies om over te gaan tot een behandeling komt niet alleen van uw eigen vaatchirurg maar is besproken in een wekelijks multi-disciplinair overleg. Indien het daar nog niet besproken is zal het daar ten allen tijde nog passeren “ter controle” van de indicatie en technische mogelijkheden.

Uw arts bespreekt altijd persoonlijk met u (en uw familie) de risico's. Alleen dan kunt u een bewuste keuze maken. De beslissing om u te laten opereren hoeft u overigens niet in één dag te nemen. Soms kan het goed zijn nog eens te overleggen met uw partner, kinderen of huisarts.

Ook heeft u natuurlijk recht op het advies van een andere arts ('second opinion').

De operatie

Tijdens de EVAR-operatie wordt een endoprothese of ‘stent graft’ via de liesslagader in het aneurysma geplaatst. In plaats van het openen van de buik hoeven alleen beide liesslagaders aangeprikt te worden.

Hierna wordt via de liesslagader de endoprothese opgeschoven tot in de buikslagader. De endoprothese wordt op de juiste positie geplaatst. Door de endoprothese te ontplooien, wordt de endoprothese met bevestigingshaakjes tegen de vaatwand geduwd. Via de andere liesslagader wordt de andere poot van de broekprothese naar binnen geschoven en ontplooid.

De operatie duurt gemiddeld ongeveer anderhalf uur.

In zeer zeldzame gevallen kan het voorkomen, dat het plaatsen van de prothese via de liesslagader niet goed lukt en u als nog op de klassieke wijze wordt geopereerd. De kans hierop is < 1%.

Mogelijke complicaties

Iedere operatie brengt bepaalde risico's met zich mee. Om deze te verkleinen, wordt u voorafgaand aan de operatie uitvoerig onderzocht en worden voorzorgsmaatregelen getroffen. Complicaties die bij elke operatie kunnen voorkomen zijn:

• Wondinfecties
• Trombose (stolling van het bloed)
• Bloedingen
• Beschadiging van organen of zenuwen

Een longontsteking of een hartinfarct komen na een operatie vaker voor dan normaal. Door de aandacht die erop is gericht om deze complicaties te voorkomen is de kans hierop gering.

Het is onvermijdelijk dat bij een operatie gevoelszenuwtjes in de huid doorgesneden worden. Dit kan een doof gevoel geven in de buurt van de littekens in de liezen. Meestal wordt dit gevoel normaal na enkele maanden.

Complicaties die speciaal bij dit type vaatoperatie kunnen voorkomen:

• De meest voorkomende complicatie is dat de ‘closure devices’ niet goed werken (meestal door aanwezigheid van slagaderverkalking). In dat geval moet je liesslagader door de vaatchirurg middels hechtingen gesloten worden. Hiertoe moet de kleine incisie (vaak <2 cm) in de liesregio verlengd worden tot 5 á 10 cm.
• Na het plaatsen van een stent graft kan er soms nog lekkage van bloed zijn langs de stent graft in het 'oude' aneurysma. Deze lekkage (endoleak) kan na een paar weken verdwenen zijn. Als dit niet het geval is en het aneurysma neemt ook nog in omvang toe, dan kan het noodzakelijk zijn dat u nog een keer geopereerd moet worden. De vaatchirurg bespreekt dan met u of dit opnieuw met een endoprothese kan worden behandeld of dat u op de klassieke wijze geopereerd moet worden.
• Tijdens de operatie wordt gebruik gemaakt van contrastvloeistof. Contrastvloeistof wordt door de nieren uitgescheiden. De nieren kunnen door het gebruik van contrastvloeistof tijdelijk iets minder goed functioneren (met name wanneer er al nierfunctiestoornissen bestaan). Dit wordt na de operatie gecontroleerd. Door gerichte preventieve maatregelen is de kans op deze complicaties klein. Bij de endovasculaire operatie, in vergelijking met de klassieke operatie, is de kans op complicaties kleiner en is het herstel over het algemeen korter.

Voorbereiding uitklapper, klik om te openen

Hulp thuis

We raden u aan om vast vóór uw opname stil te staan bij de vraag of u na de operatie thuis voldoende opvang hebt. Na uw ontslag kunt weer veel dingen zelf doen, maar bij een aantal werkzaamheden heeft u hulp nodig. Dit betekent dat u de eerste zes weken na de operatie gedeeltelijk aangewezen bent op hulp van anderen. Wie kan er bijvoorbeeld de boodschappen voor u doen? Wie doet het (zware) huishoudelijke werk? U kunt hier het beste al vóór uw opname over nadenken en deze zaken regelen met familie en vrienden. De ervaring heeft geleerd dat het veel moeilijker is om oplossingen voor dergelijke problemen te vinden als u eenmaal in het ziekenhuis ligt. Bovendien geeft het een zekere rust als u weet dat alles straks goed geregeld is.

Hulpverlenende instanties

Als u tijdelijk huishoudelijke hulp nodig denkt te hebben na de operatie, win dan nu vast informatie in bij de instelling van gezinszorg in uw woonplaats. Zij kunnen u alles vertellen over de mogelijkheden en de kosten.
Voor mensen van 65 jaar en ouder is het in bepaalde situaties mogelijk om, tegen een geringe vergoeding, te herstellen op de logeerafdeling van een verzorgingshuis. Mocht dat voor u een uitkomst zijn, neem dan vast telefonisch contact op met de leiding van het verzorgingshuis of met uw huisarts.

Poli Pre Operatieve Screening (POS-poli)

Vóór de operatie krijgt u een schriftelijke uitnodiging voor het pre­operatieve spreekuur van de anesthesie. Tijdens dit spreekuur ziet u een anesthesie-verpleegkundige, deze neemt met u een vragenlijst door. Als u medicijnen gebruikt dan willen we graag dat u deze meebrengt naar de poli preoperatieve screening.

Na het gesprek met de verpleegkundige bezoekt u de anesthesioloog. Hier wordt u onderzocht om een goed beeld van uw lichamelijke conditie te krijgen. Zo voorkomen we dat we vlak voor de operatie redenen vinden waarom u niet geopereerd kan worden. Het onderzoek bestaat uit het maken van een hartfilmpje (ECG) en bloed prikken. De anesthesist bepaald ook of u ook nog door een andere specialist onderzocht moet worden om uw conditie verder in kaart te brengen. Het kan bijvoorbeeld zijn dat er voor u een afspraak bij de cardioloog of longarts wordt gemaakt.

Het is van belang dat u nuchter bent voordat u geopereerd wordt. Vaak betekent dit wel dat u enige tijd voor de ingreep nog iets mag drinken. Soms is een licht ontbijt toegestaan. Op de poli preoperatieve screening vertelt de anesthesioloog u precies wanneer u voor het laatst iets mag eten en drinken en wat dat dan mag zijn. Ook krijgt u meer informatie over de anesthesie die u krijgt tijdens de operatie.

Uw afspraak bij de preoperatieve screening duurt ongeveer één uur. U kunt dan tevens al uw vragen stellen. Schrijf uw vragen van tevoren op, zodat u ze niet vergeet.

Tijdens de behandeling uitklapper, klik om te openen

Opnamedag

U wordt meestal op de dag van de operatie in het ziekenhuis verwacht. Op het afgesproken tijdstip meldt u zich op de afdeling D4O vaatchirurgie.

Vervolgens hebt u een gesprek met een verpleegkundige, die u informatie geeft over de gang van zaken op de verpleegafdeling. Met de verpleegkundige spreekt u af wie de vaatchirurg na de operatie kan bellen met een verslag van de bevindingen. De vaatchirurg ziet u op de operatiekamer voorafgaand aan de ingreep.

Tot aan de operatie wordt meerdere keren naar uw naam en geboortedatum gevraagd. Dit is om vergissingen te voorkomen en de veiligheid te vergroten.

Omdat u in een academisch ziekenhuis wordt behandeld, ziet u onder andere ook arts-assistenten (in opleiding tot chirurg) en co-assistenten (in opleiding tot arts) aan uw bed. 

Onderzoeken

Op de dag van opname vinden nog enkele onderzoeken plaats. Er wordt bloed bij u afgenomen voor laboratoriumonderzoek. 

Wetenschappelijke studie

In ons (academisch) ziekenhuis vinden we wetenschappelijk onderzoek, ter bevordering van onze kennis en verbetering van de behandelingen, erg belangrijk. Ook uw medewerking voor deelname aan een wetenschappelijke studie zou gevraagd kunnen worden. Indien dit zo is zult u uitgebreide schriftelijke en mondelinge informatie krijgen, zodat u op basis daarvan de keuze kunt maken om wel of niet mee te doen aan een wetenschappelijke studie. U bent volstrekt vrij in uw keuze om wel of niet mee te doen aan een dergelijke studie. De kwaliteit van uw behandeling wordt uiteraard niet beïnvloed als u geen medewerking verleent.

Voorbereidingen op de operatie

De operatiedag

Enige tijd voordat u naar de operatiekamer gaat, wordt u voorbereid op de ingreep. Van de verpleging krijgt u speciale operatiekleding. Sieraden, prothesen en make-up dienen te worden verwijderd. Waardevolle spullen kunt u beter thuislaten of aan familie meegeven.

De operatie

De verpleegkundige of de collega’s van het vervoer brengen u vóór de operatie naar de voorbereidingsruimte (holding). Hier wordt u ontvangen door een recovery-verpleegkundige. Mogelijk krijgt u hier alvast een infuus.
Vanuit de holding wordt u naar de operatie-kamer gebracht. Hier ontmoet u de anesthesist, vaatchirurg, eventueel physician assistant en de operatie-assistenten. 

Nadat nog eenmaal alles is gecontroleerd, wordt u in slaap gebracht en vindt de operatie plaats.

Na de behandeling uitklapper, klik om te openen

Na de operatie wordt u wakker op de operatiekamer of op de uitslaapkamer (recovery). Het is mogelijk dat u naast een infuus ook een katheter in uw blaas heeft. Zodra u zich weer wat beter voelt, worden het infuus en de katheter verwijderd.

U verblijft eerst een aantal uren op de uitslaapkamer. In het begin bent u dan nog wat slaperig en soms misselijk van de narcose. Op de uitslaapkamer wordt uw hartritme in de gaten gehouden. Daarnaast is het mogelijk dat u ook op andere 'bewakingsapparatuur' bent aangesloten.

Nadat u ontslagen wordt van de recovery, komt u in principe op uw eigen kamer op de verpleegafdeling terug. U mag dan weer uit bed en gewoon eten en drinken. In het begin ondervindt u hinder of pijn van het gebied rond en onder de lieswonden. U kunt hiervoor pijnstillers krijgen.

De verpleegafdeling

De verpleegkundigen helpen u in het begin met wat u zelf nog niet kunt doen. Langzaam maar zeker zult u steeds minder hulp nodig hebben.

De verpleegkundigen zullen u stimuleren om steeds meer zelf te gaan doen, zoals wassen en aankleden. Zo wordt de overgang van het ziekenhuis naar huis zo klein mogelijk. Overdag komt de zaalarts informeren hoe het met u gaat (in het weekend de dienstdoende arts). En zal samen met u kijken of ontslag uit het ziekenhuis al haalbaar is.

Polikliniek

Na 6 weken wordt er een CT-scan gemaakt waarna u wordt gebeld voor de uitslag Daarna wordt er 1 keer per jaar een CT scan of duplex onderzoek (echo van de buikslagader) verricht. Het gespecialiseerde behandelteam rondom deze operaties bestaat uit een vaatchirurg, verpleegkundig specialist en physician assistant. Aangezien patiënten die aan de grote lichaamsslagader geopereerd zijn allen levenslange controles houden, is het voor de vaatchirurgen onmogelijk om deze patiënten allemaal jaarlijks persoonlijk zelf te zien. Het kan dus zijn dat u bij een verpleegkundig specialist of physician assistant komt. De controle onderzoeken die gemaakt worden, zijn wel altijd door een vaatchirurg bekeken.

Ontslag en nazorg

Bloedverdunning

De bloedverdunners die u thuis gebruikt kunt u na de operatie gewoon door gebruiken. Tenzij u van de zaalarts te horen krijgt dat dit moet worden veranderd.

Als u zover hersteld bent dat u weer grotendeels voor uzelf kunt zorgen, bepalen de verpleegkundigen en de arts in overleg met u wanneer u weer naar huis gaat. Dat is meestal de dag na de operatie.
U mag in principe alles weer doen, afhankelijk van hoe u zich voelt. Voordat u het ziekenhuis verlaat, hebt u nog een gesprek met een verpleegkundige. Zij neemt dan de richtlijnen met u door en geeft adviezen voor als u weer thuis bent. Ook willen wij graag van u horen hoe u de opname hebt ervaren.

Bovendien krijgt u de volgende papieren mee naar huis:

• Een afspraak voor controle op de polikliniek
• Een afspraak voor een CT-scan
• Indien u Sintrom® of Marcoumar® gebruikt: een afspraak voor de trombosedienst
• Recepten voor medicijnen
• De medicijnen die u heeft meegenomen toen u werd opgenomen

Voeding

U hoeft in principe geen speciaal dieet te volgen. Wel is het belangrijk dat u gezond eet. 

Herstel

Houdt u er rekening mee dat de operatie uw lichaam verzwakt heeft. Het kan nog enkele weken tot maanden duren voordat u zich weer de helemaal goed voelt. Ook kan het zo zijn dat u gedurende 1-2 weken koorts houdt. Dat hangt samen met dit type operatie en komt meestal niet door een infectie.

Gezonde leefstijl

Het is altijd van belang gezond te leven. Hiermee kunt u het terugkomen van de ziekte op de geopereerde of op een andere plaats zoveel mogelijk voorkomen. Waar u op moet letten bij een gezonde leefstijl:

• Niet roken
• Overgewicht voorkomen
• Gezond en gevarieerd eten
• Zo ontspannen mogelijk leven
• Voldoende lichaamsbeweging
• Niet meer dan 2 glazen alcohol per dag drinken.

Meer informatie

Voor meer informatie kunt u terecht bij:
Harteraad behartigt de belangen van vaatpatiënten bij onder andere de zorgverzekeraars en geeft advies en voorlichting
www.harteraad.nl

Hebt u na het lezen van deze folder nog vragen, stel deze dan gerust aan uw behandelend arts of verpleegkundige.

Zorgkosten uitklapper, klik om te openen

Contact uitklapper, klik om te openen

De polikliniek is op werkdagen bereikbaar van 08.30 tot 16.00 uur.